صحبت از آینده که می‌شود، چیزی برای گفتن ندارم. همکار هلندی‌ام می‌پرسد آیا می‌خواهم برای اقامت اینجا اقدام کنم؟ می‌گوید کسانی که معمولاً از کشورهای خاورمیانه می‌آیند این کار را می‌کنند. این “کشورهای خاورمیانه” را یک جوری می‌گوید. یک جوری که اگر شاید من مخاطب حرفش نبودم یک “بدبخت” هم قبل از خاورمیانه‌اش می‌گذاشت. شاید مراعات من را کرد. شاید حتّی مراعات خودش را. شاید فکر کرد امکانش هست که من جفت پا وارد حلقش شوم. لحنش آزاردهنده بود. (چند سال لازم است تا بدبختی ِ یک کشور به خورد آدم‌هایش برود؟ بدود توی جان آدم؟ ده سال؟ بیست سال؟ سی سال؟ که آدم دیگر، خودش، پیکرۀ بدبختی شود، آن را بگذارد روی دوشش و حمل کند، هر کجا که می‌رود.) حداقل من این طور احساس می‌کنم. داغ می‌شوم. کلهُر در دلم کمانچه می‌کشد. بله، می‌خواهم. اما این را به او نمی‌گویم. عوضش خجالت می‌کشم و یک سری چیزهای بی سر و تهی می‌گویم در باب آسان نبودن تصمیم گیری و حبّ وطن و این چیزها، که اگر کمی تیز باشد – که متأسفانه هست – می‌فهمد که منظورم همان بله است. البته، این من نیستم که باید خجالت بکشم. من که نماینده مجلس نیستم. وزیر نیستم. رئیس جمهور نیستم. من چرا باید خجالت بکشم؟ اما می‌کشم. من در خجالت کشیدن خوبم.

من از غم غربت نمی‌نویسم، چون دچارش نیستم. هر چند وبلاگم این طور بنمایاند. غم غربت معنی ندارد، تا وقتی غم وطن هست، و من دارم به خبرهای بد عادت می‌کنم. به خبرهای نسرین ستوده، مهسا امرآبادی، مرضیه رسولی، پرستو دوکوهکی. به خبرهای بهمن احمدی و احمد زیدآبادی. و از این که کار از دست من بر نمی‌آید خجالت می‌کشم. واقعاً می‌کشم. متاسفانه وطن این روزها به جاهای خوبی نمی‌رود و بدترش این که ما را هم دمبال خودش می‌کشد و می‌برد. به بدبختی. به جنگ. به گا. متأسفم. و من نمی‌فهمم چرا آدم باید به همچین وطنی خدمت کند؟ چرا آدم باید به وطنی که دارد بهش خیانت می‌کند، خدمت کند؟ منطقی‌ترش این است که وطن آدم به آدم خدمت کند. من که او را انتخاب نکردم. اگر دست خودم بود که ترجیح می‌دادم در پورتوریکو یا دومینیکن به دنیا بیایم و همه کشورم را به خاطر ساحل‌ها و جزیره‌ها و دخترهایشان بشناسند. اما دست من نبود. لک‌لک‌هایی که قنداقم را به نوکشان گرفته بودند، از من نپرسیدند کجا می‌خواهم پیاده شوم.

خودم خیلی از چیزهایی که اینجا می‌نویسم را دوست ندارم. احساس می‌کنم خیلی دارد سیاه می‌شود. شاید از این به بعد این جا خاطره‌های قدیمی بنویسم. از فیلم‌هایی که دوست دارم بگویم. یا جک. داستان حتّی. شاید یک بار بیایم و برایتان داستان مردی را بگویم که موقع شنا در دریا کوسه دنبالش کرد و او رفت بالای درخت. چون مجبور بود. می‌فهمید؟ مجبور بود.

پارگی ِ خشتک امّا، نه قشنگ است و نه با ارزش. کلّاً هیچ چیز نیست. حتّی زیاد هم به چشم نمی‌آید. اگر توی جلسه یا کلاس یا مهمانی خیلی موقرانه یک پایت را روی آن یکی بیندازی و لبخند به سوی بقیه حواله کنی، خیلی مهم نیست اگر خشتکت به قاعدۀ کف دست هم پاره باشد. اما برای کسی که کون نشستن روی صندلی ندارد و ربع ِ ساعت نشده ولو می‌شود، توی صندلی‌اش فرو می‌رود و پاهایش را با حداکثر زاویۀ ممکن از هم دراز می‌کند، پارگی از ناحیۀ خشتک چندان مطلوب نیست. متاسفانه مادر طبیعت راه‌های خیلی مدنی‌ای برای فهماندن منظورش برنمی‌گزیند. خب، پارگی ِ هر از چند گاه ِ خشتک ِ شلوار، روش خیلی متمدنانه‌ای برای فهماندن ِ این موضوع که چاق شده‌ام نیست و من از همین جا به مادر طبیعت سلام می‌کنم. دیدم اگر همین طوری پیش برود به زودی هزینۀ شلوارهایم در یک ماه از هزینۀ خورد و خوراکم هم بیشتر خواهد شد، و هزینه همیشه چیزی است که پشت یک دانشجوی بدبخت را به لرزه خواهد انداخت. به غیر از استاد راهنمایش البته.

شلوار پارچه‌ای، دوستی ِ دیرینه‌ای با آدمهای چاق دارد. شلوار پارچه‌ای می‌گوید چاق زیباست، و کالری شوخی ِ سنگینی است که محیط با تو کرده است. می‌گوید تو کاریت نباشد، من بار امانتت را خواهم کشید. یک راهش این است که شلوار پارچه‌ای بپوشم، هر چند هیچ وقت با آن میانۀ خوبی نداشته‌ام. چون وقتی راه می‌روم با سکه‌ها و کلیدهای توی جیبم مثل یک بُزک زنگوله پا صدا می‌دهم و حضورم را به همه اعلام می‌کنم. سر خوردن موبایل و تمایل به افقی ایستادن داخل جیب شلوار پارچه‌ای هم خود دردسر دیگری است. ضمناً کوچکترین تحرکات ِ ارادی یا غیر ارادی از پشت شلوار پارچه‌ای به وضوح قابل مشاهده و ردیابی استف که اصلاً بی‌خیال کلّاً.

شلوار بگ هم البته ناجی ِ خشتک است. از آن ها که خشتکش وقتی داری راه می‌روی انگاری روی زمین کشیده می‌شود. البته من به شخصه ترجیح می‌دهم خودم خشتک شلوارم را چاک چاک کنم و پشتم کاغذ بچسبانم که خشتک حامل این کاغذ پاره است، تا این که شلوار ِ بگ ِ شش جیب ِ پلنگی بپوشم مثلاً. یعنی ترجیح می‌دهم پیژامۀ نخی ِ آبی ِ کمرنگ بپوشم بروم خیابان، تا شلوار بگی. حتّی شلوار کردی شرف دارد به شلوار بگی. چون شلوار کردی، کرد است و کردها همه شرف دارند.

متاسفانه روش‌های فوق با اینکه همه عملی و شدنی‌اند، زیاد روی من ضمانت اجرایی ندارند. راه ِ دیگری که باقی می‌ماند و خیلی هم دانشجویی است، این است که برم بدوم. دانشجو با دویدن قرابت دیرینه دارد. باید بدوم. باید تمبان ِ ورزشی‌ام را از ته کمد پیدا کنم، کفش‌های ورلدکاپ ِ سیزده هزار تومانی‌ام را که از ایران آورده‌ام پایم کنم، ام‌پی‌تری پلیرم را پر از آهنگ‌های دمبل کسک کنم. و بدوم. روزها، هفته‌ها، ماه‌ها. شاید که ران‌هایم از هم فاصله بگیرند و درد ِ پارگی ِ خشتک کمی التهاب یابد. تنها گزینۀ روی میز برای یک دانشجوی بدبخت ِ بی‌پول ِ چاق ، دویدن است. دانشجوی بدبخت ِ بی‌پول ِ چاقی که در واقع وقتی دارد از دو حرف می‌زند، متاسفانه، دارد از چاقی حرف می‌زند.

این روزها کون نشستن روی صندلی را ندارم. البته کون در اینجا بیشتر یک مفهوم غیر فیزیکی است که باید به حال و حوصله تاویل شود. فیزیکی‌اش را، حالا گفتن ندارد، ولی دارم. ترجیحم البته به افقی بودن است. ولی اگر نشد ترجیح می‌دهم بایستم یا راه بروم. صندلی انگار که کونم را پس می‌زند. می‌گوید بلند شو، برو. کجا بروم؟ کونم منطقی است. من طرف کونم را می‌گیرم. صندلی نمی‌فهمد. کجا بروم؟ برو خودت را لا به لای آدم‌ها، لا به لای صحبت‌هایشان فرو کن. مگر بقیه چه کار می‌کنند؟ همه دارند خودشان را فرو می‌کنند لا به لای این و آن. حرف‌هایشان را فرو می‌کنند لا به لای حرف‌های بقیه. زندگی‌هایشان را فرو می‌کنند لا به لای زندگی‌های بقیه. تا کی از صبح تا شب پشت کامپیوتر، پشت لپ‌تاپ؟ تا کجا؟ لئون گفت و گوی صندلی و کونم را قطع می‌کند. لئون استادم است. می‌گوید میتینگ. لئون عاشق جلسه است. جلسه با من. چون مثل بز سرم را پائین می‌اندازم و هر چه گفت می‌گویم بله. من خودم هم اگر یکی بود که هر چه می‌گفتم سرش را مثل بز می‌انداخت پائین و می‌گفت باشه، هر روز باهاش جلسه می‌گذاشتم. آدم اصلاً ارضاء می‌شود. می‌دانید؟ هر چند این جلسه‌ها هیچ وقت به هیچ نتیجه‌ای نرسیده، اما لئون همچنان مؤمنانه جلسه می‌گذارد و حرف می‌زند و حرف می‌زند. در اغلب موارد احساس می‌کنم چکیده حرف‌هایش با تقریب بسیار خوبی می‌شود: بَـــــععععععع. گهی که خورده‌ام را نمی‌توانم جمع کنم. پروژه‌ام پیش نمی‌رود، چون حال کار کردن رویش را ندارم. و چون حال کار کردن رویش را ندارم، پروژه‌ام پیش نمی‌رود. و من داخل این حلقه گیر کرده‌ام، و مشت می‌کوبم بر در، پنجه می‌سابم بر پنجره‌ها، تا مگر لئون نجاتم دهد. که دری برایم باز کند. که من نورانی بشوم. ماتیلدا بشوم. کتاب که باز می‌کنم، حرف‌ها، کلمه‌ها، فرمول‌ها از جلو چشمم در می‌روند. مسخره‌ام می‌کنند. می‌گویند سنّت به سنّ خر رسیده، هنوز داری درس می‌خوانی؟ کتاب‌ها و جزوه‌ها بی‌رحمند. هِی به روی آدم می‌آورند.

بعد از جلسه باید چای بخورم. چای خوردن سرگرمی این روزهای من است. هیچ کار دیگری نمی‌کنم. به هیچ چیز فکر نمی‌کنم. فقط می‌نشینم و چای می‌خورم. حتّی به افقی که دیگر خیلی پیش رویم نیست، هم نگاه نمی‌کنم. به لیوان چای نگاه می‌کنم، که پر از لکّه است و من نمی‌شورمش. و بعد هِی می‌روم مستراح، که طبیعی است. ببینید. چای. مستراح. طبیعی است. مستراح‌های اینجا را دوست دارم. چون بو نمی‌دهند و آدم می‌تواند هر چه قدر می‌خواهد تویشان بنشیند، بدون اینکه پاهایش درد بگیرد و زانوهایشش ذق ذق کند. یا حتی زغ زغ. این روزها روزهایم در چند کلمه خلاصه می‌شوند: آفیس. مستراح. چایی. جلسه. این لا به لا گاهی کارهایی متفرقه هم می‌کنم. گاهی. این روزها، روزهایم در نهایت بی اتفاقی‌اند. بی اتفاقی ِ روزهای آدم حتّی اگر هم نوشتنی باشد، زیاد خواندنی نیست. من ولی نوشتم. می‌نویسم. از منی که در حال فرارم. توی این پائیز بد، فکر بهارم.

عطر آدم را به گذشته پرت می‌کند. آهنگ آدم را به گذشته پرت می‌کند. غربت هم آدم را به گذشته پرت می‌کند، بدون عطر و آهنگ.  یعنی همین جوری برای خودت نشسته‌ای توی آفیس، توی اتوبوس، توی جلسه، توی قطار. همین جوری داری برای خودت هرهر و کرکر می‌کنی. بعد یه هو می‌بینی توی گذشته‌ای. آدمی که افقی نداشته باشد که بهش نگاه کند، خودش را می‌سپرد به گذشته. هِی می‌رود قصه‌هایش را دوباره برای خودش تعریف می‌کند. قصه‌های تلخش یکی یکی شیرین می‌شوند. خوشش می‌آید و ادامه می‌دهد، و این یک واقعیت است. واقعیت امّا تلخ است چونان کون یک خیار.

قاضی گفت دست‌افشانی، عربده‌کشی و مزاحمت برای شهروندان. هاع؟ اون هم در حالت غیر طبیعی. هاع؟ خواستم بگویم کدام حالت غیرطبیعی؟ ما که هِی گفتیم ما را بفرستید تست الکل؟ چرا نکردید؟ چرا بی‌خود دو شب ما را در بازداشتگاه نگه داشتید؟ خواستم بگویم کدام عربده کشی؟ یکی داشت می‌خواند. صدایش هم خوب بود تازه. جای شما خالی. کدام شهروند؟ ساعت دوازده شب، زمستونِ سرد، کنار ساحل دریا، شهروند کجا بود؟ ما بودیم و خودمان. توی سر سگ می‌زدی بیرون نمی‌آمد توی آن سرما و ما در واقع خر بودیم که آمدیم. خواستم بگویم اصلاً مأمورهای شما خودشان آن وقت شب آن جا چه کار می‌کردند؟ اصلا چرا یک هو حمله کردند به ما؟ مگر قاچاقچی گرفته بودند؟ اما نگفتم. فرامرز گفته بود هیچی نگوئید. فرامرز بلدِ ما بود. می‌گفت اگر دفاع کنید از خودتان قاضی لج می‌کند و دوباره می‌فرستدتان بازداشتگاه. به بهانه تحقیقات بیشتر. و ما قبلش دو شب بازداشت بودیم و نمی‌خواستیم دوباره برویم بازداشتگاه. گفته بود همین امروز کلکش را بکنید. گفته بود هر چه قاضی گفت بگوئید بله، پشیمانیم و تقاضای بخشش داریم. گفته بود احتمالاً شلاق می‌دهد که نمی‍‌زنند. به جایش پول می‌دهیم. گفتم پشیمانم. عصبانی امّا بی‌حوصله بودم. پدرم از قاضی تشکر کرد. از پدرم بدم آمد. فرامرز گفت دیدید. تمام شد رفت. راحت. از فرامرز بدم آمد. آن سال هوا خیلی سرد بود.

شیشه با نفسم بخار گرفته. قطار تند می‌رود. سرم را از شیشه پنجره بر می‌دارم. چرا نمی‌رسم. جزوه‌هایم توی دستم هستند. از امتحان متنفرم. بروم بگویم چه. امتحان؟ موهایم دارد سفید می‌شود. افقم درد می‌کند. قطار مرا می‌فهمد. نمی‌رسد. به جزوه‌ام نگاه می‌کنم. تمرکزم زورش نمی‌رسد ولی. بیچاره. خیالم دوباره می‌رود پی درخت نارنگی یافای حیاط خانه‌مان و من هم می‌روم. یک قصّه دیگر و کلاغ‌ها هیچ وقت به خانه‌شان نمی‌رسند، بس که کون دریده‌اند.

دارم با سرعت صد و بیست چیز بر ساعت خنگ می‌شوم. واحد خنگ شدن نمی‌دانم چیست. صد و بیست زیاد است ولی. از بچّگی همیشه صد و بیست زیاد بود. از همان موقع که ما لادای سفید داشتیم، و مادربزرگمان می‌آمد می‌نشست توی ماشین ما و می‌گفت هشتاد گلستان، صد بیمارستان، صد و بیست قبرستان. استواری عجیبی در گفتن این جمله داشت. هیچ وقت یادش نمی‌رفت. به پدرم می‌گفت که راننده بود. هشتاد کنایه از یواش بود، یواش یعنی پنجاه، شصت مثلاً. پدرم هم همین عقیده را داشت. برای همین ما همه عمر دیر رسیدیم. همه جا دیر می‌رسیدیم. به مهمانی‌ها. به قرارها. به همه چیز. عوضش همه چیز گلستان بود و مادربزرگ راضی بود و هِی دعا می‌خواند و هِی فوت می‌کرد به ما بچه‌ها که روی صندلی عقب نشسته بودیم و ماشین‌ها را نگاه می‌کردیم که از ما سبقت می‌گرفتند. دوچرخه‌ها هم گاهی از ما سبقت می‌گرفتند. حتّی یک بار یک عابر پیاده که دستش را توی جیبش گذاشته بود و سوت می‌زد، سلانه سلانه از ما سبقت گرفت و ما همه دو نقطه دی شدیم و به دوربین نگاه کردیم. می‌گفتم. صد و بیست زیاد است و دارم با سرعت صد و بیست چیز بر ساعت خنگ می‌شوم.  کلمات دارند یکی یکی از ذهنم پاک می‌شوند. فرمول‌ها را دارم فراموش می‌کنم. اسم فیلم‌ها، آهنگ‌ها. به صورتِ “اترنال سان شاین آو د اسپات‌لِس مایند” واری خاطراتم هم دارند از ذهنم پاک می‌شوند. هِی عکس‌ها را نگاه می‌کنم می‌گویم ئه، من کِی این‌ها را گرفته‌ام.

پریروز رفتم به یک دختره گفتم آی پرُتکت یو. باید می‌گفتم آی ساپُرت یو. هِی توی ذهنم دنبال این کلمه گشته بودم. ولی پیداش نکردم. بعد دختره با چشمان وق زده به من نگاه می‌کرد، که منظورم چیست؟ در واقع ریدم، و بهترین عکس‌العمل ترک کردن صحنه بود. ترک کردن صحنه، یکی از بهترین عکس‌العمل‌ها است. این جا لیبیایی نداریم. خدا را شکر. چون مصری داشتیم. و هِی از جلو آدم رد می‌شدند. آدم‌هایی که بهار آزادی‌شان مبارک شده است، نباید هِی از جلو آدم رد بشوند. نباید هِی روزای آفتابی رو به روی آدم بیارن. چون آدم دلش گرفته. باید آدم رو با تنهایی‌هاش تنها بذارن.

تا کمتر از یک سال دیگر درسم تمام می‌شود. اینجا همه از من می‌پرسند برنامه‌ام چیست؟ یک چیزی در جوابشان می‌گویم. جاست فُر د سِیک آو کانورسِیشِن. چیزهایی هست که آنها نمی‌دانند. بعد از خودم می‌پرسم واقعاً برنامه‌ام چیست؟ هیچی. هیچ برنامه‌ای ندارم. ساده‌اش می‌شود این که نمی‌دانم در آینده می‌خواهم چه کاره بشوم؟ و اینکه حتی کجا چه کاره بشوم؟ چون من نوادۀ مذکّر ِ کوروش کبیرم، و هر کجا هستم باشم، سربازی مال من است. پنجره، فکر، هوا، عشق، زمین؟! یعنی ریدم توی کلّه‌ات سهراب. من از خانوادۀ محترم سپهری معذرت می‌خواهم، ولی دوست دارم بدانم این سهرابشان کجا زندگی می‌کرد؟ واقعاً توی ایران؟ بعد این همه بدبختی و درد مردم را نمی‌دید؟ پس چرا مثلاً شاملو می‌دید؟ کار ِ ما این است که در افسون ِ گل سرخ شناور باشیم؟! فاق ِ کوتاه آفت ِ لگن است واقعاً.

باری، چیزی که باعث می‌شود آدم به عدالت خدا شک کند، نه قحطی‌زدگان سومالی‌اند و نه آوارگان فلسطینی و نه خیلی بدبختی‌های دیگر دنیا. بلکه این است که آدم در ایران به دنیا بیاید و تازه سربازی هم برود؟ چرا هلندی‌ها سربازی نمی‌روند؟ چرا فقط ما باید مرد بشویم؟ چرا؟ چرا ها زیادند. همیشه بوده‌اند. کسی که خانه پدر بازنشسته‌اش را گذاشته وثیقه خروج از کشور، تا درس بخواند، در واقع نباید به فکر برنامۀ خاصی باشد. بیشتر منطقی است که به فکر بدبختی‌هایش باشد. به این که سنّ‌اش به سنّ ِ خر رسیده و باید همچنان دستش جلوی پدرش دراز باشد. به این که باید به فکر جور کردن پول وثیقه باشد که بگذارد جای خانه، اگر نخواست برگردد، لااقل بانک خانه‌شان را نگیرد. به این که تازه این تمام ماجرا نیست. چون اگر بعد از تمام شدن درسش برنگردد، دیگر نباید برگردد. چون اگر برگردد، می‌گیرندش و می‌فرستند سربازی، حتّی اگر سنّش به سنّ ِ خر رسیده باشد، و کچل شده باشد و اعصابش خراب شده باشد. و تازه پول ِ به هزار بدبختی جور شده را هم پس نمی‌دهند. و به این که مهم نیست آدم کجا باشد، سرنوشتش همچنان به جایی پنج هزار کیلومتر آن طرف‌تر گرۀ کور خورده است. و این خیلی غم‌انگیز است. ما هر کجا که برویم، دردهایمان را هم بغل می‌کنیم و با خودمان می‌بریم. راه گریزی نیست. جبر جغرافیایی بدجوری در ما فرو رفته است. چاره‌ای شاید باشد. نمی‌دانم. امّا سفر نیست چارۀ این درد.

]]> http://tesapeh.wordpress.com/2011/08/15/%da%86%db%8c%d8%b2%d9%87%d8%a7%db%8c%db%8c-%d9%87%d8%b3%d8%aa-%da%a9%d9%87-%d9%86%d9%85%db%8c%e2%80%8c%d8%af%d8%a7%d9%86%db%8c/feed/ 5 تس آپه